आषाढी एकादशी (देवशयनी एकादशी) ही हिंदू धर्मातील अत्यंत पवित्र एकादशी मानली जाते. ती आषाढ महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील एकादशी तिथीला येते.याचे महत्त्व असे आहे:

भगवान विष्णू (विठ्ठल) चार महिन्यांसाठी योगनिद्रेत जातात, अशी धार्मिक मान्यता आहे. यालाच देवशयनी एकादशी म्हणतात.

या दिवसापासून चातुर्मास सुरू होतो. या काळात अनेकजण उपवास, जप, दान, व्रत आणि सात्त्विक जीवनाचे पालन करतात.

या दिवसापासून भगवान विष्णू क्षीरसागरात योगनिद्रेत जातात, अशी धार्मिक मान्यता आहे.

त्यानंतर चार महिन्यांनी येणाऱ्या प्रबोधिनी (कार्तिकी) एकादशीला ते जागे होतात.

चातुर्मासाची सुरुवात आणि शेवट

सुरुवात: आषाढ शुक्ल एकादशी (देवशयनी एकादशी)

समाप्ती: कार्तिक शुक्ल एकादशी (प्रबोधिनी/देवउठणी एकादशी)

हा काळ साधारणपणे जुलै ते नोव्हेंबर दरम्यान येतो.

या चार महिन्यांत काय करतात?

दररोज देवपूजा, नामस्मरण आणि जप.

हरिपाठ, ज्ञानेश्वरी, रामायण, भागवत यांचे वाचन.

उपवास किंवा काही पदार्थांचा त्याग.

दानधर्म आणि गरजूंना मदत.

व्यसनांचा त्याग.

सात्त्विक जीवन जगण्याचा प्रयत्न.

चार महिन्यांचे महत्त्व

श्रावण – शिवभक्ती आणि व्रते.

भाद्रपद – गणेशोत्सव, गौरीपूजन.

आश्विन – नवरात्र, दसरा.

कार्तिक – तुळशी विवाह, कार्तिकी एकादशी, देवउठणी.